Nederlandse Vereniging voor Klinische Chemie en Laboratoriumgeneeskunde
Find NVKC on YouTubeFind NVKC on FacebookFind NVKC on Twitter

Laboratoriumonderzoek speelt bij 70% van de diagnoses een sleutelrol


Wij nemen uw bloed serieus!


Buizen en kleuren

Vraag:

Waarom worden er toch zo veel verschillende buizen bloed afgenomen. Kan dat niet wat efficiënter?

Antwoord:

Voor bloedafname worden verschillende typen buizen gebruikt omdat daar vaak al van te voren toevoegingen worden ingestopt. Voor verschillende testen zijn soms verschillende toevoegingen vereist. Daarom hangt de hoeveelheid buizen af van de combinatie van testen die is aangevraagd.

Dat zit zo: buiten het lichaam stolt het bloed snel en de kans is groot dat er daardoor bij bepaalde analyses verstoppingen onstaan, of klontering optreedt waardoor bijvoorbeeld cellen niet meer geteld kunnen worden. Om dit te voorkomen, stopt men stollingsremmers in de buizen. De stollingremmer die voor celtelling het meest geschikt is, levert echter bij veel chemische bepalingen storingen op, waardoor die bepalingingen onjuiste afwijkingen vertonen. Daarom moet voor deze chemische bepalingen weer een andere stollingremmer worden gebruikt.

Als er ook onderzoek van de bloedstolling zelf nodig is dan wordt het nog ingewikkelder, want dan moet de remming van de stolling weer ongedaan gemaakt kunnen worden op het moment dat de bepaling van de stolactiviteit wordt uitgevoerd; dat vraagt om een weer andere stollingremmer in de buis.

De medewerkers van het laboratorium zullen er altijd op letten dat voor ieder aangevraagd onderzoek het meest geschikte type buis wordt gebruikt, zodat alle bepalingen zo betrouwbaar mogelijk uitgevoerd kunnen worden. Daarbij wordt er natuurlijk voor gezorgd dat er nooit onnodig veel bloed wordt afgenomen en worden waar mogelijk meerdere onderzoeken uit dezelfde buis gedaan.

Voor een snel en handig gebruik van de verschillende buizen hebben deze alle een verschillend gekleurde dop. Hieronder volgt een uitleg van de verschillende toevoegingen aan deze buizen. Deze uitleg betreft echter de meest gangbare buizen. Het is mogelijk dat een laboratorium andere buizen met andere kleuren doppen gebruikt..

Kleur dop Toevoeging

Uitleg

Citraat

Deze buis wordt gebruikt om onderzoek naar de bloedstolling te doen. Citraat vangt calcium weg wat nodig is voor de bloedstolling. Door citraat in de buis te doen wordt de bloedstolling geremd zodat het bloed niet stolt in de buis. Door tijdens het uitvoeren van het onderzoek extra calcium aan deze buizen toe te voegen kan het effect van citraat worden opgeheven en daarom worden deze buizen gebruikt voor stollingsonderzoek.

 

Serum (3,5 ml)

Deze buis wordt o.a. gebruikt voor testen op antistoffen en andere eiwitten. Veel van deze testen horen bij de microbiologie (o.a. virussen en bacteriën). Bij deze testen storen alle middelen die gebruikt worden om het bloed onstolbaar te maken. Deze middelen kunnen dus niet gebruikt worden en voor deze testen wordt een stof toegevoegd die de stolling juist versnelt. Deze stof heeft geen invloed op de testen en op deze manier is er minder kans is dat het bloed nastolt tijdens de test en het gestolde bloed de apparaten verstopt.

 

Serum (5 ml )

Voor sommige onderzoeken is meer bloed nodig (5 i.p.v. 3,5 ml). Zie hierboven voor de uitleg.

 

Heparine (3 ml)

Deze buis wordt gebruikt voor allerlei testen zoals cholesterol, CRP, hormonen etc. Heparine activeert een stollingsremmer die aanwezig is in het bloed. Hierdoor wordt de bloedstolling geremd zodat het bloed niet stolt in de buis.

 

Heparine (6 ml)

Voor sommige onderzoeken is meer bloed nodig (5 i.p.v. 3,5 ml). Zie hierboven voor de uitleg.

 

EDTA

Deze buis wordt gebruikt om de verschillende cellen die in het bloed voorkomen (rode en witte bloedcellen en bloedplaatjes) te onderzoeken. EDTA vangt (net als citraat) calcium weg en calcium is nodig voor de bloedstolling. Door EDTA in de buis te doen wordt de bloedstolling geremd zodat ’t bloed niet stolt in de buis. EDTA zorgt er echter voor dat de bloedcellen niet beschadigen in tegenstelling tot citraat wat de cellen wel beschadigt

 

Natriumfluoride

Deze buis wordt gebruikt om het bloed langer te kunnen bewaren voor een glucosetest. Deze buis wordt vaak gebruikt bij glucosetesten op prikposten buiten het ziekenhuis of laboratorium, dus wanneer het langer duurt voordat de buis op het laboratorium aankomt. Bloedcellen verbruiken glucose om te overleven, dat gebeurt ook als het bloed buiten het lichaam in de bloedafnamebuis zit. Het is daarom van belang bloedmonsters snel te testen zodat niet een foutief te lage glucoseconcentratie gemeten wordt. Natriumfluoride zet het energieverbruik van bloedcellen stil waardoor het bloed langer bewaard kan worden voor de glucosetest.